Қироат ва тажвид илми ҳақида маълумот

Ислом дини дунёга кенг тарқала бошлаганидан кейин Ислом динига ҳар хил миллатлар кира бошлади. Уларнинг тили араб тили билан аралашиб, араб тилига баъзи ўзгаришлар кира бошлади. Мусулмонлар бу ўзгаришлар, Аллоҳ таолонинг китобига ҳам таъсир қилишидан қўрқиб, унинг олдини олиш чорасини кўра бошладилар.
Аввалда нуқта ва ҳаракатлардан ҳоли бўлган Усмоний мусҳафга нуқта ва ҳаракатлар қўйдилар. Сўнг Қуръони Каримни тиловат қилувчи одам хатога йўл қўймаслиги учун тажвид илми ёзилди.
Бу илм тажвид ва қироат уламолари тарафидан ижод этилган фикрлар эмас, балки Аллоҳ таолонинг амри билан Лавҳул Маҳфуздан фаришта Жаброил (алайҳиссалом) орқали пайғамбаримиз Муҳаммад (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)га етказилган омонатдир. Саҳобаи киромлар пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)дан тажвид соҳасида олган таълимларини софлигича бу фан уламоларига етказиб бердилар.
Тажвид илмини биринчи бўлиб Халил ибн Аҳмад ал-Фараҳидий, баъзи уламоларни айтишича, Абу ал-Асвад ад-Дуалий ёзган.
Ҳижрий йилнинг учинчи асрида қироат илми бўйича Абу Убайд ал-Қосим ибн Саллам биринчи бўлиб “Ал-қироат” китобини ёзди. У 224 ҳижрий йилда Маккада вафот этган.
Ҳижрий йилнинг тўртинчи асрига келиб Ҳофиз Абу Бакр ибн Мужоҳид ал-Бағдодий етти қироат илми ҳақида китоб ёзди. У ҳижрий 324 йилда вафот этган.
Ҳижрий йилнинг олтинчи асрига келиб Имом Шотибий “Ҳирзу ал-Аманий ва важҳу ат-Таҳаний” китобини ёзди. Бу китоб “Шотибийа” номи билан машҳур бўлган. Унда етти қироат шеърий услубда битилган бўлиб, 1173 байтдан иборат. Сўнгра бу илмга тааллуқли бир неча китоблар таълиф қилинди. Улар орасида Муҳаммад ибн ал-Жазарийнинг китоблари диққатга сазовар бўлиб, бир неча қироат ва тажвид китобларига муаллифлик қилган.