Идғом

“Идғом”нинг луғавий маъноси киргизишдир.
Истилоҳда эса, сукунли ҳарфни ҳаракатлик ҳарфга киргизиб, бир ташдидлик ҳарфга айлантириш тушунилади.
Идғом ҳарфлари олтита бўлиб, يَرْمَلُون сўзида жам бўлган.
Сукунли нун ёки танвин يَرْمَلُون ҳарфларидан олдин келса, идғом қилиш вожиб бўлади.
Идғом ҳарфлари иккига бўлинади:

1. Ғуннасиз идғом “лом” ва “ро” ҳарфларида бўлади. Яъни, сукунли нун ёки танвин “лом” ёки “ро” ҳарфидан бирига йўлиққанида “лом” ёки “ро” га идғом қилинади. Мисол:

№ | Ёзилиши | Ўқилиши
1 | مِن لَّـدُن | مِلَّـدُن
2 | هُـدًي لِِّلْمُتَّقِـين | هُـدَ لِّلْمُتَّقِـين
3 | مِـن رَّبِّهِـم | مِــرَّبِّهِـم
4 | غَفُـورٌ رَّحِيـم | غَفُـورُرَّحِيـم

- Ғуннали идғом ҳарфлари тўртта бўлиб, يَمْنـُو сўзида жам бўлган. Ўз навбатида бу ҳарфлар иккига бўлинади:
  а) Ғуннали комил идғом. Булар “нун” ва “мим” ҳарфларидир.
Мисол:

№ | Ёзилиши | Ўқилиши
1 | مِن نِّعْمَة | مِنِّعْمَة
2 | يَوْمَئِذٍ نَّاعِمَة | يَوْمَئِذِنَّاعِمَة
3 | مِن مَّارِج | مِمَّارِج
4 | جَزَاءً مِّن | جَزَاءَمِّن

б) Ғуннали ноқис идғом. Булар “йо” ва “вов” ҳарфларидир.
Мисол:

№ | Ёзилиши | Ўқилиши
1 | مِن وَلِي | مِوَّلِي
2 | غِشَاوَةٌ وَلَهُم | غِشَاوَةُ وَّلَهُم
3 | مَن يَقول | مَيَّـقول
4 | خِطَابًا يَوْم | خِطَابَـيَّوْم

Идғом икки сўзда бўлади. Агар сукунли нун билан идғом ҳарфлари битта сўзда келса, изҳор қилиш вожиб бўлади ва бу изҳор “мутлақ изҳор” деб номланади.
Мутлақ изҳор ҳалқий ва лаб (шафавий) изҳоридан бошқа бўлиб, учга бўлинади:

1. Сукунли нун билан идғом ҳарфлари бир сўзда келса, нунни билдириб ўқилади. Бу ҳолат Қуръонда тўртта сўзда келган:

   الـدُّنْيَا ‘ بُنْيَـان ‘ قِنْـوَان ‘ صِـنْوَان

2. Ҳижоий ҳарфлардаги нун идғом ҳарфларига йўлиққанида нунни билдириб ўқилади. Бу ҳолат Қуръонда икки жойда келган:

۝ | وَٱلْقُرْءَانِ ٱلْحَكِيمِ | ۝ | يٰسۤ

۝ | وَٱلْقَلَمِ وَ مَا يَسْطُرُونَ | ۚ | نۤ

Аммо “Шуаро” ва “Қасос” сураларининг бошидаги ҳижо ҳарфларидан бўлган “син”нинг “нун”и “мим”га идғом қилинади.

۝ طٰسۤمۤ

Ёзилиши | Ўқилиши
طا سين ميم | طا سـيمِّيم

- Оятнинг охиридаги нунда тўхталса, изҳор қилинади.
Мисол:

۝ | ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ | ۝ | ٱلْحَمْدُ للهِ رَبِّ ٱلْعَالَمِينَ