Тўхталганида ўқилиб, қўшиб ўқилганида тушиб қолувчи алифлар

Бу турдаги “алиф”лар Қуръони Каримда еттитадир, унинг белгиси “алиф”нинг тепасига чўзиқсимон қўйилган ушбу “ ْ “ аломатдир.
Қуйида уларни бирма-бир келтирамиз:

1. أناْ сўзидан “алиф”.
   أناْ نَذِير – бу сўз қўшиб ўқилганида أنَ نَذِير тарзида чўзмасдан ўқилади, тўхталганида эса, “алиф” билан табиий мад қилиб тўхталинади.

Мисол:

أنَا، نَذِير

أناْ – сўзи Қуръни Каримнинг қаерида келса ҳам, шу тартибда ўқилади.
- لكنّا сўзидаги “алиф”.

۝ | لَٰكِنَّاْ هُوَ ٱللهُ رَبِّي وَ لا أُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَدًا | 21

Тўхталганда | Қўшиб ўқилганда
لكِنّا، هُوَالله | لكِنَّ هُوَالله

- الظُّنوناْ сўзидаги “алиф”.

۝ | هُنَالِكَ ٱبْتُلِيَ ٱلْمُومِنُونَ وَ زُلْزِلُواْ زِلْزَالاً شَدِيدًا | ۝ | وَ تَظُنُّونَ بِٱللهِ ٱلظُّنُونَاْ | 22

Тўхталганда | Қўшиб ўқилганда
الظُّنونا... | الظًّنون* هُنالِك

- الرّسولاْ сўзидаги “алиф”

وَ قَالُواْ | ۝ | وَ أَطَعْنَا ٱلرَّسُولَاْ | 23

Тўхталганда | Қўшиб ўқилганда
الرّسولا | الرّسول* وَ قالواْ

- السَّبيلاْ сўзидаги “алиф”

رَبَّنَا | ۝ | فَأَضَلُّونَا ٱلسَّبِيلاْ | 24

Тўхталганда | Қўшиб ўқилганда
السَّبيلا | السَّبيل* ربَّنا

- سلاسِلاْ сўзидаги “алиф”

۝ | إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَٰـفِرِينَ سَلٰسِلاْ وَ أَغْلٰلاً وَ سَعِيراً | 25

Тўхталганда | Қўшиб ўқилганда
سَلاسِلا | سَلاسِلَ

- قَواريراْ сўзидаги “алиф”

۝ | وَ يُطَافُ عَلَيهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَ أَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيراْ | 26

Тўхталганда | Қўшиб ўқилганда
قَواريرا | قَواريرَ* قَورريراْ

Эслатма

سَلاسِلا сўзида тўхталса, икки хил ўқиса бўлади:

> А. سَلاسِلا

> Б. سَلاسِل

Эслатма

ثَمُودَا 27 ва иккинчи قَوَارِيرَا 28 лафзларидаги “алиф” ҳамма ҳолатларда тушириб ўқилади.

Икки сукун бир жойда келганида мад ҳарфининг туширилиши

Охирида мад ҳарфи бўлган сўз олди сукун бўлган сўзга йўлиққанида, икки сукун бир жойда келиб қолгани учун мад ҳарфи тушириб ўқилди.
Мисол:

Ёзилиши | Ўқилиши
وَالمُقِيمِى الصَّلاة | وَالمُقِيمِ الصَّلاة
اهْدِنا الصِّراط | اهْدِنَ الصِّراط