Ғунна

“Ғунна”нинг луғавий маъноси димоғдан чиқадиган товушдир. Истилоҳда эса “нун” ва “мим” ҳарфларида таркиб топувчи товуш бўлиб, унда тил иштирок этмайди.
Ғунна икки хилдир:

1. Аслий.
2. Фаръий.

Аслий ғунна

Аслий ғунна ҳарфни тўлиқ талаффуз этиш учун чўзмасдан айтиладиган ғунна бўлиб, икки ўринда келади:

1. Ташдидсиз ҳаракатлик “нун” ва “мим”да.
2. Сукунли “нун” ва “мим”да.

Мисол:

مَلِك ‘ أَنْـت ‘ يَمْتَـرُون

Фаръий ғунна

Икки ҳаракат миқдорича чўзилувчи ғунна “фаръий ғунна”дир. Унинг ўринлари тўққизта бўлиб, тўрттаси “нун”да, учтаси “мим”да, биттаси “ба”ни “мим”га идғом қилишда ва охиргиси “ال” нинг “лом”ини “нун”га идғом қилишда келади.

“Нун”даги ғуннани билдириш ўринлари

1. Ташдидли “нун”да ғунна қилинади.

Мисол:

عَلَيْهِـنَّ ‘ إِنِّـي ‘ كَيْـدَكُنَّ

- “Нун” ёки “танвин” “يمنـو” , ҳарфларидан бирига киргизиб ўқилганида (идғом қилинганида) ғунна қилинади.
Мисол:

مِن وَال ‘ مَـن يَوِل ‘ لَـن نَصْبِر ‘ بَـرْدًا وَ لا شَـرَابَا

- “Нун” ёки “танвин” “ба”га йўлиққанида.
Мисол:

مَنْ أَنبَـأَك ‘ عَلِـيمٌ بِـذَات

- “Нун” ёки “танвин” ўн бешта ихфо ҳарфларидан бирига йўлиққанида ғунна қилинади.
Мисол:

أَن دَعَـوْا ‘ شَـيْءٍ قَدِيـر

“Мим”даги ғуннани билдириш ўринлари

1. Ташдидли “мим”да ғунна қилинади.

Мисол:

لَمَّا ‘ وَ أَتِمُّـو ‘ ثُـمَّ

- “Мим” “мим”га киргизиб ўқилганида ғунна қилинади.
Мисол:

وَ لَكُم مَّـا كَسَـبْتُم

- “Мим” “ба”га йўлиққанида ғунна қилинади.
Мисол:

فَبَشِّـرْهُم بِعَـذَاب

“Ба”даги ғуннани билдириш ўринлари

“Ба” ҳарфи “мим”га киргизиб ўқилганида ғунна қилинади.
Мисол:

يَـا بُنَـيَّ ارْكَب مَّعَنَـا

“أل” нинг “лом”идаги ғуннани билдириш ўринлари

“أل” нинг “лом”ини “нун”га киргизиб ўқилганида ғунна қилинади. Бу хил ғунна Қуръонда кўп ўринларда келади. Мисол:

النَّاس ‘ النَّـار

Эслатма

Ташдидли “нун” ёки “мим”да тўхталганда ғуннани билдириш вожиб бўлади. Мисол:

مِنَ الْجِـنّ ‘ فَأَلْقِيـهِ فِي الْيَـمّ