Қироат илмидаги ихтилофий масалалар

Қироат илмида қорилар Қуръони Каримни икки хил, яъни, Тоййиба ва Шотибия йўналишларида ўқишади. Бу икки йўналишда баъзи қоидаларда фарқ бор. Биз қуйида Ҳафс қироатида учрайдиган икки йўналишдаги фарқларни жадвал ёрдамида кўрсатишга ҳаракат қилдик.

№ | Тоййиба | Шотибия
1 | Басмала ҳар бир сурада айтилади | Икки хил ўқиш жоиз: а) басмала билан; б) басмаласиз;
2 | Мунфасил мад икки ҳаракат миқдорида чўзилади | Мунфасил мад тўрт-беш ҳаракат миқдорида чўзилади
3 | {ءَالآن، ءَالذَّكَرَيْن، ءَاﷲ} сўзларида фақат ибдол қилинади | Бу сўзларда ибдол ва тасҳил жоиз
4 | {تَأْمَنَّا} сўзида фақат ишмом қилинади | Ишмом ва иҳтилос
5 | Тўрт ўринда сактасиз ўқилади | Уларда сакта қилинади
6 | Марям ва Шўро сурасининг аввалида (عين) ҳарфида икки ҳаракат чўзилади | Тўрт-олти ҳаракат чўзилади
7 | (فرق) сўзида “ро” фақат йўғон ўқилади | Йўғон ҳам, ингичка ҳам ўқилиши жоиз
8 | Намл сурасидаги {ءَاتَانِى} сўзига тўхталганда, “нун”дан кейин “йо” ҳазф қилинади | Унда ҳазф ёки билдириб ўқиш жоиз
9 | Рум сурасидаги {ضَعْف} сўзида “зод”ни фатҳа билан ўқилади | Фатҳали ҳам, заммали ҳам ўқиш жоиз
10 | Тур сурасидаги {مُصَيْطِرُون} сўзида “син” билан ўқилади | “син” ёки “сод” билан ўқиш жоиз
11 | {سَلاسِلا} сўзидаги охириги “алиф” ҳазф қилинади | Ҳа‏зф ёки билдириш жоиз
12 | {نَخْلُقكُّم} сўзида “қоф”ни “каф”га тўлиқ идғом қилинади | Тўлиқ ёки ноқис идғом қилинади