Жума насихатлари

   

بسم الله الرحمن الرحيم

     إن الحمد لله ، نحمده ، و نستعينه ، و نستغفره ، و نعوذ بالله من شرور أنفسنا و من سيئات أعمالنا، من يهده الله فلا مضل له ، و من يضلل فلا هادي له ، و أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له ، و أشهد أن محمدا عبده و رسوله، صلى الله عليه و على آله و أصحابه أجمعين.

أما بعد:

РАМАЗОН  ОЙИ

Рўза лугатда тийилиш маъносидадир. Шариатда эса тонгдан шомгача ният билан емок, ичмок ва жинсий алокадан тийилмок маъносини англатади. Аллох таоло Бакара сурасининг 183-оятида Рамазон ойида рўза тутишни фарз килганлигини бундай баён килади:

 

{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ}  البقرة: 183.

 

Маъноси: “Эй имон келтирган кишилар! Сизлардан олдин ўтган умматларга фарз килингани каби сизларга хам (Рамазон ойида) рўза тутиш фарз килинди. Шояд такво килсангиз”.

Рўза балогат ёшига етган аклли мусулмон одамга фарздир. Рўза тутишнинг фазилати тўгрисида Бухорий рахимахуллох “Сахихул-Бухорий”да Абу Хурайра разияллоху анху ривоят килган куйидаги хадисни келтирадилар. Унда Расулуллох صلى الله عليه و سلم бундай дейдилар:

 

" الصيام جنة، فلا يرفث و لا يجهل. و إن امرؤ قاتـله أو شاتمه فليقل: إني صائم – مرتين – و الذي نفسي بيده لخلوف فم الصائم أطيب عند الله من ريح المسك، يترك طعامه و شرابه و شهوته من أجلي، الصيام لي و أنا أجزي به، و الحسنة بعشر أمثالها"   رواه البخاري.

Маъноси: Рўза калкондир”. Ибнул-Арабий ушбу иборанинг маъносини баён килиб айтадилар: “Шубхасиз рўза дўзахдан сакловчи калкондир. Зеро, рўза шахватлардан тияди. Дўзах эса шахватлар билан ўраб олинган. Инсон бу дунёда ўз нафсини шахватлардан тийса, унинг бу иши охиратда унга дўзахдан тўсувчи парда бўлади”. Мухаддис Насоий сахих йўл билан Абу Умомадан ривоят киладилар. Бу киши айтадиларки: “Мен айтдим: “Ё Расулаллох, мени бир ишга буюринг, уни сиздан олиб килиб юрай”. Шунда Расулуллох صلى الله عليه و سلم айтдилар: “Сен рўза тутгин. Чунки унинг мисли йўкдир”. Аммо (бошка далилларга караб) кўпчилик уламолар намозни бошка амаллардан устун кўйишади. Бир ривоятда Пайгамбар صلى الله عليه و سلم бундай деганлар: “Рўза калкондир. Модомики уни гийбат килиш билан йиртиб юбормаса”.

“Агар сизлардан бирингиз рўза тутган холда бўлса, фахш сўзларни сўзламасин”. Бу иборада куйидаги маънолар хам ётади: жинсий алока, унга олиб боргувчи ишлар килмасин хамда аёллар билан бирга бўлганда жинсий алока хакида гап очмасин.

“Жохиллик килмасин». Яъни бакир-чакир ва эси пастлар килмиши каби жохилларнинг феълу атворидан тийилсин. Куртубий (рахимахуллох) айтдилар: “Ушбу килмишларни килиш рўза тутмаган кунда жоиз бўлади деб тушуниб колмаслик керак. Улар хар доим хам такикланган. Рўзада эса янада каттикрок таъкидланган”.

“Агар бир киши рўзадор билан уришса ёки уни сўкса, икки марта: “Мен рўзадорман” десин. Менинг жоним У (Аллох)нинг кўлида бўлган Зотга касам ичаманки, рўзадор огзининг бадбўй хиди Аллохнинг хузурида мушкнинг хидидан хушбўйрокдир». “Аллох Таоло айтади: “Бандам Мен туфайлидан таоми, ичимлиги ва шахватини тарк этади. Рўза Мен учун ва Менинг Ўзим унга ажр бераман. Бир яхшиликка унинг ўн баробарича савоб берилур”.

“Рўза Мен учун ва Менинг Ўзим унга ажр бераман” деган ибора хусусида уламолар куйидаги турли фикрларни билдиришди:

1. Бошка ибодатларда бўлгани каби рўзада риё - хўжакўрсинлик бўлмайди. Чунки рўза ибодати бошка амаллар каби ташкаридан кўринмайди. Бу ибодат факат калбда бўлади. Ушбу борада Расулуллох صلى الله عليه و سلم: “Рўзада риё йўк” деган хадислари хам бор.

2. “Менинг Ўзим унга ажр бераман” дегани, “Менинг Ёлгиз Ўзим рўза савобининг канчалигини биламан” маъносини англатади. Аммо бошка ибодатларнинг савобини баъзи одамлар билади. Бунинг мисоли Аллох таолонинг куйидаги оятида хам кўринади:

{إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ} (الزمر:10) .

Маъноси: “Хеч шак-шубха йўкки, сабрлиларга ажрлари хисобсиз, тўла-тўкис килиб берилади”. Кўпчилик уламолар мазкур оятдаги “сабрлилар” сўзини “рўзадорлар” деб тафсир килишган. Суфён ибн Уяйна айтганларки: “Ушбу сўзлар далил бўладики, рўза сабрдир. Чунки рўзадор ўз нафсини шахватлардан тийилишда сабрли килади”.

3. Рўзанинг Аллохга нисбат берилганининг яна бир сабаби шуки, рўза ибодати Аллохдан бошкасига килинмайди. Намоз садака ва тавоф кабилар бундай эмас. (Чунки жохиллар ушбу ибодатларни Аллохдан бошкасига хам килишади).

4. Барча ибодатларнинг савобларидан зулм килинган бандаларга олиб берилади. Аммо рўзанинг савоби ўз эгасида колади. Суфён бин Уяйна айтадики: “Киёмат куни бўлганда, Аллох бандасини хисоб-китоб килади. Агар бандаси зулм ўтказган бўлса, килган ибодатларининг савобидан зулм килган кишиларига олиб берилаверади. Хатто унинг ўзи учун хеч нарса колмайди. Факат рўзасининг савоби колади. Кейин Аллох уни рўзаси сабабли жаннатга киритади”.

Уламолар иттифок килишдики, юкорида зикр килинган рўзадан максад, хам сўз ва хам феъл жихатидан ўз рўзасини гунохлардан саломат саклаган инсоннинг рўзасидир.

РАМАЗОН КАФФОРАТДИР  (гунохларни ювиб юборгувчидир).

Хузайфадан ривоят килинади, айтадиларки: Умар разияллоху анху айтдилар: ким Пайгамбар صلى الله عليه و سلم дан фитна тўгрисидаги хадисни ёд олган? Хузайфа айтдиларки: Мен Ул зотдан эшитдим, бундай дедилар: “Кишининг ахли, моли ва кўшнисида фитна бўлади. Уларга намоз, рўза ва садака каффорат бўлади...” Яъни рўза ибодати хам гунохларни ўчириб юборади.

Имом муслим Абу Хурайрадан ривоят килдилар. Пайгамбар صلى الله عليه و سلم айтдиларки:

"الصلوات الخمس و رمضان إلى رمضان مكفرات لما بينهن ما اجتنبت الكبائر"  رواه مسلم.

Маъноси: “Беш махал ўкиладиган намоз, ораларида ўтган килмишларни ювиб юборади. Хамда ўтган Рамазондан кейинги Рамазонгача килинган хатоликларни Рамазон рўзаси ўчириб юборади. Модомики катта гунохлардан сакланган бўлса”.

Рамазон ойининг рўзасини бошланиш кунини олдиндан билиб бўлмайди. Чунки бу гайб масаласи. Уни факат Аллох билади. Шунинг учун шариатда, фалон куни рўза бўлади, деб эълон килиш хатодир. Бу хусусда Абдуллох бин Умар разияллоху анхумо айтадиларки: Мен Расулуллох صلى الله عليه و سلم дан эшитдим, ул зот бундай дедилар:

"و إذا رأيتموه فصوموا، و إذا رأيتموه فأفطروا. فإن غم عليكم فاقدروا له"   رواه البخاري.

Маъноси: “Качон Рамазон ойини кўрсангиз, шундагина рўза тутишни бошланг. Качон Шаввол ойини кўрсангиз, ўшанда огзингизни очинг. (Яъни байрам килинг). Бордию осмонни булут коплаган бўлса, (ой кўришни кузата олмасангиз), унда ойни (Яъни Шаъбон ойини) тўлик ўттиз кун килинг. Кейин янги ойга ўтинг”. Демак ой ўттиз кун хам бўлади, йигирма тўккиз кун хам бўлади. Шунинг учун пайгамбар صلى الله عليه و سلم  бошка ривоятда айтдиларки:

"إنا أمة أمية لا نكتب و لا نحسب، الشهر هكذا و هكذا. يعني مرة تسعة و عشرين و مرة ثلاثين".  رواه البخاري.

Маъноси: “Биз омий умматмиз. Ёзмаймиз ва (юлдузларга караб) хисоб-китоб килмаймиз. Ой бундай ва бундай бўлади”. Яъни бир йигирма тўккиз кун бўлса, бир ўттиз кун бўлади деб, бармоклари билан кўрсатиб бердилар.   

 Аллох барчаларимизни бу улуг ойга етказиши, унинг рўзасини тутиш ва кечаларини куръон ўкиш билан намозда туришга муваффак килсин!