بسم الله الرحمن الرحيم

    الحمد لله الذي خلق السماوات و الأرض و ما فيهن، و الصلاة و السلام على المبعوث محمد و على آله و أصحابه و من تبعهم بإحسان إلى يوم الدين

    أما بعد:

Кўшик ва куйнинг хукми

    Бугунги кунда Аллохнинг ибодатидан тўсадиган, бузгунчилик ва маст килгувчи ичимликка чакирадиган кўшиклар нихоятда кўпайиб кетди. Уят пардалари йиртилиб бўлган, шоирлар шеърларига басталанган бехаё куйловчилар кўшиклари уёк буёкда кулокка чалинганда одам тугул ер хам хаё килса керак. Мусулмон биродарларимизни куй ва кўшик разолатидан огохлантириш учун, бу мавзуни баён килишни ихтиёр килдик.   Чолгу асбоблари, мусика ва кўшикнинг харомлиги хакида Ахли суннат уламолари орасида ихтилоф йўк. Зеро бунинг харомлигига асос бўлган далиллар Куръон ва хадисларда оз эмас. Аллохнинг изни ила шу далилларни салаф уламоларимиз сўзлари билан баён киламиз:

    Аллох таоло Лукмон сурасининг 6- оятида бундай дейди:

        (وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُواً أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ) (لقمان:6)

Маъноси: “Одамлар орасида шунака кимсалар борки, улар жохиллик билан одамларни Аллохнинг йўлидан адаштириш ва Аллохнинг йўлини масхара килиш учун лахвул-хадисни сотиб оладилар. Мана шундай кимсаларга Киёмат кунида жаханнамнинг хор килгувчи азоблари бор”. Оятдаги лахвул-хадис калимасини муфассир уламоларимиз бир неча маънода шархлашган. Шу ўринда мавзудан четга чикиб, Куръонни кандай тушуниш борасида бироз тўхталиб ўтсак. Азиз биродарлар, Куръонни тушуниш учун араб тилининг ўзи етарли бўлмайди. Шунинг учун араб тилини тушунганлар ўз акллари билан Куръонни тафсир килишлари жоиз эмас. Бу борада Расулуллох  صلى الله عليه وسلم  бундай деганлар:

      عن ابن عباس عن النبي  صلى الله عليه وسلم قال: "اتقوا الحديث عني إلا ما علمتم فمن كذب علي متعمدا فليتبوأ مقعده من النار ومن قال في   القرآن برأيه  فليتبوأ مقعده من النار"         رواه الترمذي و قال:   هذا حديث حسن.

Маъноси: “Менинг номимдан билмаган хадисингизни сўзлашдан кўркингиз. Кимда ким менинг шаънимга касддан ёлгон хадис айтса, унинг жойи дўзахда бўлади ва кимки Куръон оятларини ўз фикри билан тафсир килса, унинг хам жойи  дўзахдадир. Ахли суннат уламоларимиз Куръонни тафсир килиш тартибини куйидагича баён килишади:

    Биринчи: Куръонни Куръоннинг бошка оятлари билан тафсир килиш.

    Иккинчи: Куръонни пайгамбаримиз صلى الله عليه وسلم нинг хадислари билан тафсир килиш. Зеро, Расулуллох صلى الله عليه وسلم нинг хадислари Куръон оятларини баён килиб келади.

    Учинчи: Сахобаларнинг асарлари ила Куръон тафсир килиш. Чунки, Куръон уланинг замонида, уларнинг тилида нозил бўлди ва уларнинг устозлари Расулуллох صلى الله عليه وسلم эдилар. Илмда ва яхшиликда сахобаларга тенг бўла оладиган одам йўк.

    Тўртинчи: Сахобаларнинг ўкувчилари бўлган тобиийлар асарлари билан тафсир килиш. Чунки бундай зотлар сахобаларни лозим топиб, уларнинг вафотларига кадар улардан илм ўрганишган.

    Булардан кейинги замонларда Куръонни тафсир килган кишининг сўзлари, уларнинг тафсирлари билан солиштирилади. Мувофик келса олинади, мухолиф бўлса тарк этилади.    

    Мавзумизга кайтишдан аввал юкоридаги оят маъносини яна бир бор эсга оламиз: “Одамлар орасида шунака кимсалар борки, улар жохиллик билан одамларни Аллохнинг йўлидан адаштириш ва Аллохнинг йўлини масхара килиш учун лахвул-хадисни сотиб оладилар. Мана шундай кимсаларга Киёмат кунида жаханнамнинг хор килгувчи азоблари бор”.

     Мазкур оятдаги лахвул-хадис калимасининг маъносини муфассирлар имоми бўлмиш Мухаммад бин Жарир Ат-Тобарий (224-310 –хижрий. Аллох таоло у кишини Ўз рахматига олсин) бундай тафсир киладилар:

-    Абдуллох бин Масъуд رضي الله عنه  лахвул-хадис хакида сўралганларида бундай жавоб  бердилар:   Аллохдан ўзга ибодатга хакли бирор илох йўк бўлган зотга касам ичиб айтаманки, лахвул-хадис кўшик деганидир. Ушбу сўзларини уч марта кайтардилар.

-    Абдуллох бин  Аббос  رضي الله عنهما  дан ривоят килинади, айтадиларки: лахвул-хадис кўшик ва унга ўхшаш нарсалардир.

-    Жобир رضي الله عنه  дан ривоят килинади, айтадиларки: лахвул-хадис кўшик ва уни эшитишдир.

    Зикри ўтган сахобалардан ташкари Мужохид, Икрима, Убайд каби муфассир тобиийнлар ва бошкалар хам лахвул-хадисни кўшик деб тафсир килишган.

    Лахвул-хадис калимаси тўгрисида бошка бир машхур тафсирга кўчсак. Бу тафсир сохиби Мухаммад бин Ахмад Ал-Куртубий (671-хижрий йилда вафот этганлар. Аллох таоло бу кишини Ўз рахматига олсин) лахвул-хадис калимасини тафсир килиб айтадиларки: Ибни Масъуд,  Ибни Аббос ва булардан бошкаларнинг сўзларига кўра лахвул-хадис кўшик бўлиб, Китоб ва Суннат асосига биноан таъкикланган. Абдуллох бин Умар رضي الله عنه  хам лахвул-хадисни кўшик дедилар. Икрима, Маймун бин Мехрон ва Макхул каби уламолар хам лахвул-хадисни кўшик дейишган. Абдуллох бин Масъуд رضي الله عنه  айтадиларки: Сув ердан ўт-ўланлар ўстирганидек, кўшик инсоннинг калбида мунофикликни  ўстиради. (Ибни Абиддунё ривоятлари). Ал-Косим бин Мухаммад айтадиларки: Кўшик ботил нарса, ботил эса дўзахда бўлади.    

     Азиз биродарлар, келинг энди юкоридаги оятни лахвул-хадис калимаси ўрнига муфассирлар сўзини кўйиб яна бир марта эсга олсак: “Одамлар орасида шунака кимсалар борки, улар жохиллик билан одамларни Аллохнинг йўлидан адаштириш ва Аллохнинг йўлини масхара килиш учун кўшикни ва ботил сўзларни (аскияларни)  сотиб оладилар. Мана шундай кимсаларга Киёмат кунида жаханнамнинг хор килгувчи азоблари бор”. Шунака экан, донишманд мусулмонлар кўшик ва куйни ортларига улоктириб юбормайдиларми?! Жаннатга бехатар етиб олиш учун, харом нарсаларни тарк этишда сабрли бўлмок лозим. Эй Аллох, бизнинг калбларимизда кўшикка нафрат ўйготиб, Куръонинг мухаббатини ўрнаштир!

 

     Кўшикнинг харомлигига Нажм сурасининг охирги оятлари хам асос бўлади. Аллох таоло у оятларда айтади:

    { أفمن هذا الحديث تعجبون {59} وتضحكون ولا تبكون {60} وأنتم   سامدون {61} فاسجدوا لله واعبدوا {62}      

Ушбу оятлар маъноларини Ат-Тобарий رحمه الله  бундай тушунтирадилар: Аллох таоло Курайш мушрикларига хитоб килади: Эй одамлар, бу Куръон Мухаммад صلى الله عليه و سلم  га нозил бўлганидан ажабланяпсизларми? Уни масхара килиб куляпсизларми? Унда Аллохга осий бўлганларга айтилган кўркитувларни эшитиб йигламайсизларми? Холбуки, сизлар Аллохнинг осий кулларисиз. Сизлар Куръондаги ибрат ва эслатмаларни ўйин килиб, Аллохнинг оятларидан юз ўгириб, куй ва кўшикка берилган гофилларсиз. Бас, Аллохга сажда  ва ибодат килинг. Икрима Ибни Аббосдан ривоят киладилар, бул киши айтадиларки: (мазкур оятдаги)“саамидууна” калимаси кўшик деганидир. Макка мушриклари Куръонни эшитишганда ашула айтиб ўйин килишарди. “Саамидууна” калимаси Яман ахлининг тили бўлиб, кўшик маъносини англатади.

    “Саамидууна” калимасида кўшик маъноси борлигини Ал-Куртубий رحمه الله  хам ўз тафсирларида келтирадилар.

    Имом Ал-Бухорий رحمه الله ўзларининг  "صحيح البخاري" китобларининг 4-мужалладида “саамидууна” калимасини Икрима кўшик айтувчилар деб тафсир килганини накл киладилар.

    Имом Аш-Шофиъий رحمه الله   ўзларининг "أحكام القرآن"  китобларида “саамидууна” калимасини кўшик деб тафсир килганлар.

    Ибнул-Коййим رحمه الله   ўзларининг "إغاثة اللهفان"   китобларида накл киладиларки: Молик رحمه الله   ашула айтиш ва уни эшитишдан кайтарар эдилар.

    Ибни Таймия رحمه الله   эса "منهاج السنة النبوية"   китобларида ёзадиларки: Абу Ханифа ва Моликдан (буларни Аллох Ўз рахматига олсин) бўлган ривоятда кўшикнинг ўзи хам харомдир.

   

Эй Аллох барчаларимизни тўгри йўлда саботли кил!

 

(Давоми ►►►).