Ислом Нури

 

Араб тилини ўрганамиз

 

ЖАНОҲ  УТ-ТОЛИБ   ( АРАБ ТИЛИ САРФ ФАНИДАН ДАРСЛИК )   РАҲМАТУЛЛОҲ РАСУЛЖОН ЎҒЛИ

17 - ДАРС       الـد ر س  الـسـابـع  عـشـر    ЛАФИФ ВА МУЛТАВИЙ 1. Лафиф. Охирги икки ҳарфи иллатли бўлган лафифлар ноқислар каби тусланади. 4 - бобдан  قُوَّةٌ  (кучли бўлмоқ) феъли Мозий маълуми قَوِيْتُ قَوِيْتِ قَوِيْتَ قَوِيَتْ قَوِيَ قَوِيْنَا قَوِيْتُمَا قَوِيَتَا قَوِيَا قَوِيْتُنَّ قَوِيْتُمْ قَوِيْنَ قَوُوْا       ف3 Мозий мажҳули фоси заммали ўқилишидан бошқа маълумидан фарқ қилмайди. Музореъ маълуми اَقْوَى       ل1 تَقْوَيْنَ      ل1ف1 تَقْوَى      ل1        تَقْوَى      ل1         يَقْوَى      ل1 نَقْوَى      ل1 تَقْوَيَانِ تَقْوَيَانِ يَقْوَيَانِ تَقْوَيْنَ تَقْوَوْنَ       ل1ف1 يَقْوَيْنَ         يَقْوَوْنَ    ل1ف1  Музореъ мажҳули музораъат ҳарфлари заммали айтилишидан ўзга фарққа эга эмас. Феъли жаҳд маълуми لَمْ اَقْوَ     ف لَمْ تَقْوَيْ     ف1 ل1 لَمْ تَقْوَ     ف لَمْ تَقْوَ     ف     لَمْ يَقْوَ      ف لَمْ نَقْوَ     ف                         لَمْ تَقْوَيَا                لَمْ تَقْوَيَا            لَمْ يَقْوَيَا       لَمْ تَقْوَيْنَ   لَمْ تَقْوَوْا     ل1 ف1 لَمْ يَقْوَيْنَ          لَمْ يَقْوَوْا     ل1ف1 Амр اِقْوَ       اِقْوَيَا       اِقْوَوْا       اِقْوَيْ       اِقْوَيَا       اِقْوَيْنَ 2. Мултавий. Фоси вов ва ломи ё бўлган мултавий феъллар охири иллат ҳарф бўлгани учун ноқисларда қўлланилган барча қонунларга тўла мувофиқ ҳолда тусланади. Биринчи ҳарфи вов бўлгани учун мисоллар каби музореъ маълумида ҳазф қилинади. 1 - бобдан  وِقَايَةٌ  (сақламоқ) феъли Мозий маълуми وَقَيْتُ وَقَيْتِ وَقَيْتَ     وَقَتْ    ل1 + ف1        وَقَى      ل1 وَقَيْنَا وَقَيْتُمَا     وَقَتَا      ل1 + ف1        وَقَيَا  وَقَيْتُنَّ وَقَيْتُمْ      وَقَيْنَ      وَقَوْا    ل1 + ف1 Мозий мажҳули وُقِيْتُ وُقِيْتِ وُقِيْتَ وُقِيَتْ وُقِيَ وُقِيْنَا وُقِيْتُمَا وُقِيَتَا وُقِيَا وُقِيْتُنَّ وُقِيْتُمْ وُقِيْنَ          وُقُوْا      ف3 Музореъ маълуми اَقِى     س1ف5 تَقِيْنَ     ف5ف4 تَقِى     س1ف5 تَقِى     س1ف5 يَقِى     س1ف5 نَقِى     س1ف5                     تَقِيَانِ               ف5 تَقِيَانِ      ف5 يَقِيَانِ        ف5 تَقِيْنَ     ف5 تَقُوْنَ     ف3ف5 يَقِيْنَ     ف5 يَقُوْنَ     ف3ف5 Музореъ мажҳули اُوْقَي     ل1     تُوْقَيْنَ     ل1 + ف1 تُوْقَى     ل1       تُوْقَى     ل1       يُوْقَى         ل1 نُوْقَي     ل1 تُوْقَيَانِ تُوْقَيَانِ         يُوْقَيَانِ تُوْقَيْنَ تُوْقَوْنَ    ل1 + ف1 يُوْقَيْنَ   يُوْقَوْنَ    ل1 + ف1 Феъли жаҳд маълуми لَمْ اَقِ    ف5 ف لَمْ تَقِيْ     ف5ف4 لَمْ تَقِ     ف5 ف لَمْ تَقِ     ف5 ف لَمْ يَقِ     ف5 ف لَمْ نَقِ     ف5 ف                    لَمْ  تَقِيَا             ف5 لَمْ تَقِيَا      ف5 لَمْ يَقِيَا        ف5 لَمْ تَقِيْنَ     ف5 لَمْ تَقُوْا     ف3ف5 لَمْ يَقِيْنَ     ف5 لَمْ يَقُوْا     ف3ف5 Феъли жаҳд мажҳули لَمْ  اُوقَ     ف   لَمْ  تُوقَيْ  ل1ف1 لَمْ  تُوقَ     ف       لَمْ  تُوقَ    ف      لَمْ  يُوقَ       ف لَمْ  نُوقَ     ف لَمْ  تُوقَيَا لَمْ  تُوقَيَا         لَمْ  يُوقَيَا لَمْ  تُوقَيْنَ لَمْ  تُوقَوْا    ف1+ل1 لَمْ  يُوقَيْنَ   لَمْ  يُوقَوْا    ف1+ل1 Амр قِ          قِيَا          قُوا          قِى          قِيَا          قِيْنَ Лафиф ва мултавий мазийд бобларида ҳам ноқис каби тусланади.   47 - машқ. Қуйидаги феълларни тусланг. 1  رِوايَةٌ  (нақл қилмоқ),  4   اَلْحَيَوةُ  حَيِيَ  يَحْيَى  (яшамоқ),  4   اَلْوَشْىُ  وَشِىَ  يَوْشَى  (бўямоқ), 5  اَلْوِلايَةُ  وَلِيَ  يَلِى  (дўст бўлмоқ).   ҚЎШИМЧА ДАРС        الـتـذيـيـل   ТАЪКИДЛАШ НУНИ Таъкидлаш нуни буюрилаётган ишнинг жуда ҳам муҳимлигини, албатта бажарилиши лозимлигини ифодалаш учун буйруқ ва қайтариш феъли охирига ҳамда истак-майл маъносидаги музореъ феъли охирига қўшилади. Таъкидлаш нуни икки хил бўлади: ташдидли ва енгил.