Ислом Нури
Араб тилини ўрганамиз
ЖАНОҲ УТ-ТОЛИБ
( АРАБ ТИЛИ САРФ ФАНИДАН ДАРСЛИК )
РАҲМАТУЛЛОҲ РАСУЛЖОН ЎҒЛИ
15 - ДАРС الـد ر س الـخـامس عـشـر
1- бобдан ёлик ажваф - بَيْعٌ (сотмоқ)
Мозий маълуми
ف2 بِعْتُ
ف2 بِعْتِ
ف2 بِعْتَ
ل1 بَاعَتْ
ل1 بَاعَ
ف2 بِعْنَا
ف2 بِعْتُما
ل1 بَاعَتا
ل1 بَاعَا
ف2 بِعْتُنَّ
ف2 بِعْتُمْ
ف2 بِعْنَ
ل1 بَاعُوْا
Мозий мажҳули
ف2 بِعْتُ
ف2 بِعْتِ
ف2 بِعْتَ
س3 بِيْعَتْ
س3 بِيْعَ
ف2 بِعْنَا
ف2 بِعْتُما
س3 بِيْعَتا
س3 بِيْعا
ف2 بِعْتُنَّ
ف2 بِعْتُمْ
ف2 بِعْنَ
س3 بِيْعُوا
Музореъ маълуми
س2 اَبِيعُ
س2 تَبِيعِينَ
س2 تَبِيعُ
س2 تَبِيعُ
س2 يَبِيعُ
س2 نَبِيعُ
س2 تَبِيعانِ
س2 تَبِيْعانِ
س2 يَبِيْعانِ
ف1 تَبِعْنَ
س2 تَبِيعُونَ
ف1 يَبِعْنَ
س2 يَبِيعُونَ
Музореъ мажҳули
ل2 اُبَاعُ
ل2 تُبَاعِينَ
ل2 تُبَاعُ
ل2 تُبَاعُ
ل2 يُبَاعُ
ل2 نُبَاعُ
ل2 تُبَاعَانِ
ل2 تُبَاعانِ
ل2 يُبَاعانِ
ف1 تُبَعْنَ
ل2 تُبَاعُونَ
ف1 يُبَعْنَ
ل2 يُباعُونَ
Феъли жаҳд маълуми
ف1 لَمْ اَبِعْ
س2 لَمْ تَبِيعِي
ف1 لَمْ تَبِعْ
ف1 لَمْ تَبِعْ
ف1 لَمْ يَبِعْ
ف1 لَمْ نَبِعْ
س2 لَمْ تَبِيعا
س2 لَمْ تَبِيْعا
س2 لَمْ يَبِيْعا
ف1 لَمْ تَبِعْنَ
س2 لَمْ تَبِيعُوا
ف1 لَمْ يَبِعْنَ
س2 لَمْ يَبِيعُوا
Феъли жаҳд мажҳули
ف1 لَمْ اُبَعْ
ل2 لَمْ تُباَعِي
ف1 لَمْ تُبَعْ
ف1 لَمْ تُبَعْ
ف1 لَمْ يُبَعْ
ف1 لَمْ نُبَعْ
ل2 لَمْ تُباَعا
ل2 لَمْ تُباَعا
ل2 لَمْ يُباَعا
ف1 لَمْ تُبَعْنَ
ل2 لَمْ تُباَعُوا
ف1 لَمْ يُبَعْنَ
ل2 لَمْ يُباَعُوا
Амр
بِعْ بِيْعاَ بِيْعُوْا بِيْعِي بِيْعا بِعْنَ
Кўриб турганингиздек, ажвафларда асосий ўзгаришлар мозийда ғоибнинг муфрадидан муаннас жамъигача бир қонунга асосланган бўлса, муаннас жамъи - فَعَلْنَ дан то فَعَلْنا гача яна бошқа бир қонунга кўра ўзгаради. Шунга ўхшаш, музореъда муаннаснинг икки жамъи - يَفْعِلْنَ ва تَفْعِلْنَ бир қонунга кўра ўзгарса, бошқа барча сийғалари бошқа бир қонунга мувофиқ ўзгаради. Жаҳд феълида шахс қўшимчаларисиз беш сийғада алоҳида, эъроб нуни туширилган етти сийға алоҳида ва муаннас жамълари алоҳида ўзига хос ўзгаради.
Ажвафларда насб ҳолатида ўзгаришларда рафъ ҳолатидан фарқ бўлмагани учун тусланиши берилмади.
2 - бобдан вовлик ажваф - قَوْلٌ (айтмоқ) феъли
Маълум Мажҳул
Мозий
قَوَلَ - قَالَ … ل4
قَوَلْنَ - قُلْن ف3
قُوِلَ - قِيلَ … ل4 + س3
قُوِلْنَ - قِلْنَ ف3
Музореъ
يَقْوُلُ - يَقُولُ … س2
يَقُولُونَ - يَقُلْنَ س2 + ف1
يُقْوَلُ - يُقَالُ … ل2
يُقْوَلْنَ - يُقَلْنَ ل2 + ف1
Феъли жаҳд
لَمْ يَقْوُلْ - لَمْ يَقُلْ س2 + ف1
لَمْ يَقْوُلُوا - لَمْ يَقُولُوا س2
لَمْ يَقْوُلْنَ - لَمْ يَقُلْنَ س2 + ف1
لَمْ يُقْوَلْ - لَمْ يُقَلْ ل2 + ف1
لَمْ يُقْوَلُوا - لَمْ يُقَالُوا ل2
لَمْ يُقْوَلْنَ - لَمْ يُقَلْنَ ل2 + ف1
Амр
قُلْ قُوْلاَ قُوْلُوا قُولِي قُولاَ قُلْنَ
4 - бобдан ёлик ажваф - هَيْبَةٌ (ҳайиқмоқ) феъли
Маълум Мажҳул
Мозий
هَيِبَ - هَابَ … ل1
هَيِبْنَ - هِبْنَ ف3
هُيِبَ - هِيْبَ … س3
هُيِبْنَ - هِبْنَ ف3
Музореъ
يَهْيَبُ - يَهَابُ … ل2
يَهْيَبْنَ - يَهَبْنَ ل2 + ف1
يُهْيَبُ - يُهَابُ … ل2
يُهْيَبْنَ - يُهَبْنَ ل2 + ف1
Феъли жаҳд
لَمْ يَهْيَبْ - لَمْ يَهَبْ ل2 + ف1
لَمْ يَهْيَبُوا - لَمْ يَهَابُوا ل2
لَمْ يَهْيَبْنَ - لَمْ يَهَبْنَ ل2 + ف1
لَمْ يُهْيَبْ - لَمْ يُهَبْ ل2 + ف1
لَمْ يُهْيَبُوا - لَمْ يُهَابُوا ل2
لَمْ يُهْيَبْنَ - لَمْ يُهَبْنَ ل2 + ف1
Амр
هَبْ هَابَا هَابُوا هَابِي هَاباَ هَبْنَ
4 - бобдан вовлик ажваф - مَخَافَةٌ (қўрқмоқ) феъли
Маълум Мажҳул
Мозий
خَوِفَ - خَافَ ل1
خَوِفْنَ - خِفْنَ ف3
خُوِفَ - خِيفَ س3 + ل4
خُوِفْنَ - خِفْنَ ف3
Музореъ
يَخْوَفُ - يَخَافُ ل2
يَخْوَفْنَ - يَخَفْنَ ل2 + ف1
يُخْوَفُ - يُخَافُ ل2
يُخْوَفْنَ - يُخَفْنَ ف1
Феъли жаҳд
لَمْ يَخْوَفْ - لَمْ يَخَفْ ف1
لَمْ يَخْوَفُوا - لَمْ يَخَافُوا ل2
لَم يَخْوَفْنَ - لَمْ يَخَفْنَ ل2 + ف1
لَمْ يُخْوَفْ - لَمْ يُخَفْ ف1
لَمْ يُخْوَفُوا - لَمْ يُخَافُوا ل2
لَمْ يُخْوَفْنَ - لَمْ يُخَفْنَ ل2 + ف1
Амр
خَفْ خَافا خَافُوا خَافِي خَافَا خَفْنَ
6 - бобдан вовлик ажваф - طُولٌ (узаймоқ) феъли